Tert.am-ը գրում է.
Ռեստիտուցիա (իրավական վիճակի ու գույքի վերականգնում) չէ, երբ այսօր Թուրքիան ինչ-որ փողոցներ կոչում է հայերի անուններով, հայտարարում է, թե ինչ-որ իրավունքներ է տալու հայերին, որոնք փորձելու են գործ դնել Թուրքիայում: Այս մասին Tert.am-ի հետ զրույցում ասաց Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր, աստվածաբան Վարդան Խաչատրյանը` անդրադառնալով Հռոմի Ֆրանցիսկոս պապի հայտարարությանը, ըստ որի նակոչ է անում «ողջամիտ կոնսենսուսի» գալ Հայոց ցեղասպանության հարցում, որը տեղի է ունեցել 100 տարի առաջ՝ Օսմանյան կայսրության օրոք:
«Թուրքիայի հսկայական հատվածն իր արխիվները փակել է, օրենքները վերանայել է, որպեսզի պարզ չդառնա իրական ուրվագիծը, թե ինչ տնտեսական դրամագլխի են Թուրքիայի ներսում տիրապետել հայերը»,- ասաց նա:
Մյուս կողմից Վարդան Խաչատրյանը նշեց, որ մենք որևէ կերպ չենք կարող վերադարձնել մարդկային կորուստները` չնայած, որ նա գտնում է, թե արդարացի փոխհատուցում կլինի, երբ մեզ տարածքները վերադարձվեն, մարդակային քանակները վերականգնելուն ուղղված միջոցառումներ իրականցվի, ինչը նա այնքան էլ իրատեսական չի համարում:
Այդ առումով նա ամենաիրատեսական ու արդարացի փոխհատուցումն այն է համարում, որ «միասնական ազգի կարգավիճակով ապրելու» հայերի հնարավորությունը վերականգնվի աշխարհով մեկ:
«Այսինքն՝ հնարավորություն տան մեկտեղել աշխարհով սփռված հայկական համայնքների պոտենցիալը, բերել նրան միասնական ազգի կարգավիճակով ապրելու հարթություն` բոլոր հնարավոր երկրների օգնությամբ, որտեղ սփռված է հայությունը, և սա կլինի մոտավորապես մասնակի ռեստիտուցիա»,- ասաց նա:
Հարցին, թե այսինքն հողային պահանջատիրությունն անիրատեսական եք համարում, նա ասաց. «Ես համարում եմ իրատեսական միայն հատվածական առումով` եթե խոսքը վերաբերում է Արարատ սարին, Կարսին»,- ասաց նա:
ԱԺ նախկին պատգամավորը նշեց, որ հողերի վերադարձ ոչ միայն Թուրքիան թույլ չի տա, այլ նաև աշխարհը չի կարող համաձայնվել սահմանների փոփոխության հետ: «ՄԱԿ-ը ճիշտ է կոչվում է Միավորված ազգերի կազմակերպություն, բայց այնտեղ ազգերի շահերը չէ որ սպասարկվում են: Այստեղ պետք է պարզ պատկերացնել, թե մեր ունեցածն ինչ է, մեր ձգտածն ինչ է և ինչը կարող է լինել մասնակի ռեստիտուցիա»,- ասաց նա:
Աստվածաբանն ասաց, որ Հռոմի պապը շատ լավ հասկանում է, որ Թուրքիան չի կարող այդ տարածքները վերադարձնել: «Մասնակի կորուստները վերադարձնելի չեն, սակայն վերականգնելի է միասնական ազգի ապրելակերպով կարգավիճակը` որպես միացյալ ամբողջական մակերևույթ: Այդ դեպքում հայ ժողովրդի առհավատչյան ապահովված կլինի և դա կլինի մասնակի ռեստիտուցիա այն կորուստների դիմաց, որը մենք կրել ենք մեր Եղեռնի ժամանակ»,- ասաց նա:
Հարցին, թե ինչ է իրենից ներկայացնում միասնական ազգի ապրելակերպի կարգավիճակ ասվածը, Վարդան Խաչատրյանը պարզաբանեց.«Դա իրենից ներկայացնում է կոմպլեքս միջոցառումներ` սկսված մշակութայինից, վերջացրած քաղաքականով, և անհրաժեշտ է այն երկրների համաձայնությունը, որոնցում կան հայկական համայնքներ: Ես անձամբ քաղաքական մասով պատկերացնում եմ, որ պետք է սփյուռքում ինստիտուցիոնալ կենտրոններ ձևավորվեն, որպեսզի մայր Հայաստանի հարաբերությունները սփյուռքի հետ լինեն խորքային`ոչ թե անհատների մակարդակով, այլ համայնքների։ Պայմանական ասած, պառլամենտական ներկայացուցչություն լինի` Հյուսիսային Ամերիկայի, Հարավային Ամերիկայի համար, Մերձավոր արևելքի համար, նախկին Խորհրդային Միության տարածքի համար և վերջապես Եվրոպայի համար»,- ասաց նա:
Բացի այդ` Վարդան Խաչատրյանը համամիտ է համալսարանականների բարձրացրած հարցի հետ, որ եղեռն տերմինը պետք է շրջանառության մեջ դրվի և ուրվագծի այն ժողովուրդների գենոցիդը, որոնք ցեղասպանության են ենթարկվել իրենց բնօրրանում, որովհետև այսօր ևս տեղի են ունենում նման գենոցիդներ: «Եղեռն տերմինը, իմ խորին համոզմամբ, իրավունք ունի և շատ կոռեկտ կլինի, որ միջազգային շրջանառության մեջ դրվի` մատնանշելու համար այն ժողովրդներին, որոնք բնիկ են և ոչնչացվել են իրենց բնօրրանում»,- ասաց նա:
