Նրանք չդիմացան մրցակցությանը դինամիկ կերպով փոփոխվող ժամանակակից աշխարհում և հայտնվեցին համաշխարհային պատմության եզրագծում: Թոփ 10 վտանգված մշակույթ և էթնիկ խումբ:
Կորովաի
Ինդոնեզիայի հարավ-արևելքում ապրող կորովաի ցեղի մոտ մինչ օրս պահպանվել են մարդակերության ավանդույթներ: Սակայն, այս ցեղին հետաքրքիր է դարձնում այլ փաստ` ցեղի անդամները բնակվում են բացառապես ծառերի վրա: Այն ընտանիքները, որոնցում կարող է լինել մինչև 8 մարդ, ունեն արմավենու տերևներից կազմված տանիք ունեցող փայտե տներ ` տեղադրված 5-12 մ բարձրության վրա: Որոշ տեղեր որպես լրացուցիչ հենք տեղադրում են փայտե սյուներ: Ցեղի ներկայացուցիչներն ապրում են ծառերի վրա, քանի որ կարծում են, որ մութն ընկնելուց հետո գետնի վրա նրանց վրա կարող են հարձակվել քայլող մեռելները և վհուկները: Յուրաքանչյուր տուն ծառայում է մոտ մեկ տարի: Այնպիսի իրադարձությունները, ինչպիսիք են ծնունդը, մահը, ամուսնությունը, տեղի են ունենում որևիցե տանը բնակվելու ժամանակ: Դարաշրջանը բաղկացած է մի շարք իրադարձություններից, որոնք տեղի են ունեցել հերթականությամբ միմյանց փոխարինող մի քանի տներում բնակվելու ժամանակ: Կորովաի ներկայացուցիչները հիմնականում մահանում են չհասնելով միջին տարիքի՝ ոչ զարգացած բժշկության պատճառով: Այժմ ցեղն ունի մոտ 3000 անդամ: Նրանք հագնում են միայն բանանի տերևներ, ուտում բանան, սագո (գնդիկների տեսքով շիլա` արմավի միջուկից), եղջերվի և վարազի միս: Մինչ 1970-ական թվականները, երբ այստեղ եկան մարդաբանները և սկսեցին հետազոտություններ կատարել, կորովաի ցեղում նույնիսկ չգիտեին, որ աշխարհում կան նաև այլ մարդիկ: Սակայն, վերջին տասնամյակների ընթացքում կրտսեր կորովաիներն արդեն տեղափոխվեցին հոլանդացի միսիոներների կողմից կառուցված բնակավայրեր: Շուտով ծառերի վրա կմնան միայն ցեղի հին անդամները: Նրանց մշակույթը, ինչպես սպասվում է, կանհետանա հաջորդ սերունդների ժամանակ:
Սամբուրու
Հարյուրավոր տարիների շարունակ սամբուրու ցեղը բնակեցրել է կիսաչորային Հյուսիսային Քենիան, որտեղ նրանք մշտական փնտրտուքների մեջ էին ջրի և անասնակերի: Ի դեպ, անասունները նրանց սննդի միակ աղբյուրն էին: Այժմ ցեղին սպառնում է բնական երաշտը: Բացի այդ նրանք գնալով ավելի ու ավելի մեծ վտանգի են բախվում քենիական իշխանությունների կողմից: Ոստիկանությունը մեկ անգամ չի, որ օրենքին չենթարկվելու պատճառով ծեծել է սամբուրու ցեղի անդամներին և վառել նրանց տները: Վերջին միջադեպը տեղի ունեցավ այն բանից հետո, երբ երկու ամերիկացի գնեցին սամբուրուի հեղատարածքը և տրամադրեցին այն Քենիային, որպեսզի այդտեղ ազգային պարկ ստեղծեն: Բարեգործները կարծում էին, որ հողատարածքը գնել են մասնավոր սեփականատիրոջից` նախկին նախագահ Դանիլ արապ Մոիից: Սակայն, դրա հետևանքով սամբուրուի հազարավոր ընտանիքներ ստիպված էին վերաբնակվել այլ շրջաններում կամ ապրել՝ մշտական պայքար մղելով իրենց հողի համար: Այժմ նրանք վիճարկում են տարահանումը դատական կարգով: Այդ ցեղի աղջիկների համար նույնպես բավականին դժվար է: Տղամարդու հետ ծանոթությունը, ով պատրաստվում է ամուսնանալ, տեղի է ունենում վաղ հասակում, երբեմն նույնիսկ վեց տարեկանում: Նա ծանոթանում է ծնողների հետ և աղջկան կարմիր ուլունքներից կազմված մանյակ հագցնում: «Ըստ էության տղամարդը նրան պատվիրում է», – ասում է սամբուրու ցեղից Ժոզեֆինան, – «Դա ասես նախօրոք արված նշանադրություն լինի»:
Լոբա
Նեպալյան Հիմալայների խստաշունչ տեղանքում է գտնվում տիբեթյան լեռնային Մուսթանգ իշխանությունը, որը հայտնի է նաև Լո անվամբ: Նրա մայրաքաղաքը` Լո Մանտանգը, իրենից ներկայացնում է 14-րդ դարի քաղաք-ամրոց` ամբողջովին ընկղմված բուդդայական մշակույթի մեջ: Մուսթանգը մինչև 1992թ.-ն փակ էր օտարերկրյացիների մեծ մասի համար, և մինչև վերջերս նրա մոտ կարելի էր հասնել միայն ոտքով կամ ձիով: Այժմ մենք նրա պատմության մասին տեղեկանում ենք կախված ժայռերի քարանձավներում հայտնաբերված հնագույն գրություններից, պատերին արված նշումներից և կրոնական արտեֆակտներից: Մուսթանգի բնակչությունը ինքն իրեն անվանում է «լոբա»: Բնակիչները զբաղվում են հողագործությամբ` առանց ժամանակակից տեխնոլոգիաների և չունենալով երեխաներին կրթություն տալու հնարավորություն: Լոբան չինական իշխանության դեմ մշակութային դիմակայության մեծ փորձ ունի: Երբ 1960-ական թթ.-ին չինացիները նրխուժեցին Տիբեթ, ապստամբները և ԿՀՎ-ի դիմակայման մարտիկները (ովքեր իրնեց անվանում էին Կհամպաս) Մուսթանգը դարձրեցին իրենց բազան: Սակայն, վերջ ի վերջո, ԿՀՎ-ն դադարեցրեց ապստամբներին օգնել, և Չինաստանի ճնշման տակ Նեպալը ռազմական գործողություն ձեռնարկեց Կհամպասի դեմ: Դալայ-լաման կոչ արեց Կհամպասին հանձնվել: Այն քչերը, ովքեր իրենց կյանքին ինքնասպանությամբ վերջ չէին դրել, հանձնվեցին, և դիմակայությունը պաշտոնապես ավարտվեց: Այդ ժամանակից ի վեր, Չինաստանը սկսել է շատ ուշադիր կերպով հետևել այս շրջանին: Ներկայումս Չինաստանը ֆինանսավորում է Տիբեթի Լհասա և Նեպալի Կատմանդու քաղաքների միջև նոր ճանապարհ ստեղծելու ծրագիրը, որի շնորհիվ Մուսթանգը կդառնա խոշորագույն առևտրային ուղու մի մասը: Մինչ Մուսթանգի որոշ բնակիչներ ողջունում են արդիականացումը, նրանց առաջնորդները մտահոգված են այն բանից, որ իրենց տիբեթյան բուդդայական մշակույթը ընդմիշտ կկորչի, և որ բնակչության մեծ մասը կլքի այդ շրջանը, որպեսզի գտնի ավելի լավ աշխատանք և ստանա կրթություն այլ երկրներում:
Սան (բուշմեններ)
Բոթսվանայի կառավարությունը վտարեց որսորդությամբ և հավաքչությամբ զբաղվող այս ցեղի ներկայացուցիչներին Կալահարիի Կենտրոնական արգելոցից, որպեսզի հնարավորություն ունենա արդյունահանել ալմաստ, նավթ և գազ, ինչպես նաև զարգացնել զբոսաշրջության ճյուղը: Սան (կամ բուշմենները) բռնի կերպով տեղափոխվեցին ճամբարներ՝ այծերի և խոշոր եղջերավոր անասունների հետ միասին, որպեսզի դառնան հովիվներ՝ վարելով մի կենսաձև, որն իրենց համար ընդհանրապես հասկանալի չէր: «Եկան ոստիկանները, քանդեցին մեր տները, գույքի հետ միասին մեզ հրեցին-գցեցին բեռնատարի խցիկ և բերեցին այստեղ: Մենք սկսեցինք վարակվել ՍՊԻԴ-ով և նախկինում մեզ անհայտ այլ հիվանդություններով: Երիտասարդները սկսեցին ալկոհոլ օգտագործել: Ամեն ինչ այստեղ այն չի…»: Բուշմենները դատարանում պայքարեցին կառավարության դեմ և շահեցին Կենտրոնական արգելոց վերադառնալու իրավունքը: Սակայն, կառավարական պաշտոնյաները ընձեռեցին այդ հնարավորությունը միայն այն քչերին, ում անունները կային դատական փաստաթղթերում: Կառավարությունը նաև արգելեց ցանկացած տիպի որսը, բացառությամբ ռանչոյում կամ որսորդական տնտեսություններում կատարվող որսի, ինչը ակնթարթորեն քայքայեց ցեղի ներսում առկա կյանքի ռեժիմը: Սան ցեղի վերաբնակեցված ներկայացուցիչներն ասում են. «Մեր մահացության ցուցանիշն աճում է: Նրանք ցանկանում են հետագայում էլ մեզ արմատախիլ անելը: Մեր մարդիկ մահանում են ՄԻԱՎ-ից և պալարախտից: Երբ մենք ինքնուրույն էինք ապրում, մահացությունը ցածր էր: Ծերերը ծերությունից էին մահանում: Իսկ հիմա մենք պարզապես մահանում ենք: Դա սարսափելի է: 20 տարի հետո կարելի է «մնաս բարով» ասել բուշմեններին»:
Ավա
Մինչ իրենց տարածքի զավթումը, ավա քոչվոր ցեղն ապրում էր ներդաշնակ Ամազոնի արևադարձային անտառների հետ: Ցեղի ներկայացուցիչները զբաղվում էին որսորդությամբ և հավաքչությամբ, ընտելացնում կենդանիների որբ ձագերին: Նրանք մանգո էին հյուրասիրում թութակներին և իրենց գամակները թողնում կոատիներին (կենդանի, որն արտաքնապես շատ նման է ենոտի), կանայք երբեմն կրծքով կերակրում էին կապիկներին և նույնիսկ փոքրիկ խոզերին: Սակայն 1967թ.-ին ամերիկյան երկրաբանները, որոնք ինքնաթիռից նկարահանումներ էին անցկացնում տեղանքում, պատահաբար վայրէջք կատարեցին աշխարհի ամենամեծ երկաթի հանքավայրի վրա, որը գտնվում էր ավա ցեղի բնակության վայրում` Կարաջաս լեռներում: Այս իրադարձությունը սկիզբ դրեց լայնամասշտաբ լեռնային աշխատանքներին, որին աջակցում էին Համաշխարհային բանկը և զարգացած արդյունաբերական երկրները, ինչպես օրինակ Ճապոնիան և ԱՄՆ-ը: ի Ավայի տարածքը զավթեցին անտառահատները, ֆերմերները և նորաբնակները, որոնք հանքաքարի և այլ ռեսուրսների արդյունահանման նպատակով կտրեցին արևադարձային անտառների մեծ մասը: Բացի այդ, զավթիչները սպանեցին ավա ցեղից շատերին` երբեմն պարզապես կրակելով նրանց վրա, իսկ երբեմն էլ հյուրասիրելով թունավորված ալյուր: Ցեղից մնաց ընդամենը 350 ներկայացուցիչ, որից 100-ը շփման մեջ էր օտարների հետ: Վերջապես, օրինապահ խմբերի ճնշման տակ, ինչպիսին է օրինակ «Միջազգային գոյատևումը», բրազիլական կառավարությունը սկսեց զավթիչների դուրս բերման և ավա ցեղին իր հողը վերադարձնելու գործընթացը: Սակայն, հարցը նրանում է, թե արդյո՞ք Բրազիլիան համոզված է, որ անտառահատները և անասնապահները չեն վերադառնա:
Կոկոպա
Կոկոպա (նշանակում է «գետի մարդիկ») իրենց մահացող մշակույթի պահպանման համար պայքարում են ԱՄՆ-ի և Մեքսիկայի կառավարությունների դեմ, որոնք սահմանափակում են ցեղի մուտքը դեպի ջրի աղղբյուրներ: Այս տեղաբնիկները ավելի քան 500 տարի զբաղվում էին հողագործությամբ և ձկնորսությամբ Կոլորադո գետի դելտայում, որը գտնվում է Արիզոնա նահանգում (ԱՄՆ) և Ստորին Կալիֆորնիա ու Սոնորա նահանգներում (Մեքսիկա): Երբեմնի 22 հազար բնակչություն ունեցող այս ժողովրդի քանակը ներկայումս հաշվվում է մոտ 1300 մարդ: Մնացել է տեղի լեզուն կրող միայն 10 մարդ (ավանդաբար կոկոպա ցեղը գիր չի ունեցել): 1922թ.-ին ԱՄՆ-ը և Մեքսիկան Կոլորադո գետի մեծ մասը հեռացրին դելտայից, որտեղ ապրում էին կոկոպա ցեղի ներկայացուցիչները: 2 մլն ակր ջրա-ճահճային հողատարածքները չորացան` վնաս պատճառելով ցեղի գյուղատնտեսությանը և զրկելով նրան ձուկ բռնելու հնարավորությունից: Իսկ 1980-ական թվականներին ԱՄՆ-ը ջրհեղեղ կազմակերպեց` բացելով ջրամբարների պատնեշները և դելտայով ջուրը ուղղելով դեպի մացառուտներ, ինչը հանգեցրեց ցեղի մարդկանց տների քանդվելուն: Կոկոպայի ներկայացուցիչները ստիպված էին տեղափոխվել Էլ-մեր, որտեղ չկար ջուր և վարելահող: Իսկ մի քանի տարի առաջ ԱՄՆ-ը և Մեքսիկան համաձայնվեցին բաց թողնել Կոլորադո գետի հոսքի մոտ 1%-ը` փորձելով վերականգնել ջրա-ճահճային հողերը: Սակայն, եթե դա նույնիսկ և օգնեց, միևնույնն է՝ կոկոպա ցեղը բախվեց այլ խնդրի հետ: 1993թ.-ին մեքսիկական կառավարությունը ստեղծեց «Ալտո Գոլֆո դե Կալիֆորնիի և Դելտա դել-Ռիո-Կոլորադո» կենսաբանական արգելոցը, որի նախագիծը այնքան սահմանափակեց ձկնորսության հնարավորությունները, որ կոկոպա ցեղը պարզապես չէր կարող գոյատևել: Ցեղի շատ ներկայացուցիչներ ստիպված էին աշխատանք գտնել այլ վայրում: Ինչպես նշում է 44-ամյա Մոնիկա Գոնզալեսը, «Երբեմն ինձ թվում է, որ մեր առաջնորդները խոսում են կոկոպայի մասին այնպես, ասես մենք արդեն մահացել ենք, բայց մենք դեռ ողջ ենք և դեռ պայքարում ենք»:
Մուրսի
Թվաքանակով 10 հազարից պակաս մարդուց բաղկացած մուրսի ցեղը հարավ-արևմտյան Եթովպիայից հայտնի է նրանով, որ նրանց կանայք շրթունքներին կրում են մեծ սկավառակներ: Դրանք հանդիսանում են սոցիալական հասունության և պոտենցիալ պտղաբերության խորհրդանիշ: 15 կամ 16 տարեկանում աղջիկը ստորին շրթունքի վրա անցք է անում և նրա մեջ մտցնում փայտե խցան, որը մնում է անցքի մեջ, քանի դեռ այն չի լավացել: Հաջորդ մի քանի ամսվա ընթացքում աղջիկը ձգում է շրթունքը՝ նրա մեջ դնելով ավելի ու ավելի մեծ խցաններ: Ամենադիմացկուն աղջիկների մոտ սկավառակի չափերը կարող են հասնել 12 սմ-ի: Եթովպական կառավարությունը մուրսի ցեղին քոչվոր է համարում, սակայն նրանք հիմնականում նստակյաց կյանք են վարում: Եթե չորային եղանակ է դիտվում, նրանք կարող են փոխել բնակության վայրը, որպեսզի գտնեն ջրի առկայությամբ տարածք սորգոյի, լոբու և եգիպտացորենի բերք աճեցնելու համար: Նրանք նաև մարգագետինների կարիք ունեն, որպեսզի կարողանան կերակրել անասուններին, որոնք ցեղի համար ոչ միայն սննդի աղբյուր են, այլև դրամական միավոր, որը կարելի է փոխարինել ցորենի հետ: Վերջին տասնամյակներում եթովպական կառավարությունը սկսել է Մուրսիի հողերի լայնածավալ յուրացումը՝ նպատակ ունենալով ստեղծել ազգային պարկեր և առևտրային ոռոգովի դաշտեր: Ցեղի հազարավոր անդամներ վտարվեցին: Մարդու իրավունքների պաշտպանության կազմակերպությունները գտնում են, որ բացի այդ եղել են նաև այլ խախտումներ, ինչպիսին են ծեծը և բռնությունը, սակայն՝ «ոչ սիստեմատիկ»: Միանգամայն հավանական է, որ Եթովպիային միջազգային աջակցություն է ցուցաբերվել, չնայած, որ դա արդեն իսկ նախատեսված էր տեղի ճանապարհների կառուցման և այլ ծառայությունների համար, որոնք ներկայումս կառավարության կողմից օգտագործվում են մուրսի ցեղին ստիպողաբար վերաբնակեցնելու համար: Դա, ամենայն հավանականությամբ, կոչնչացնի նրանց ավանդական մշակույթը:
Ցաատան
Ցաատանների ցեղը քոչվոր եղջերվապահների ցեղ է: Եղջերուները նրանց տալիս են կաթ և պանիր, ինչպես նաև տեղափոխում ձնապատ լեռներով և Մոնղոլիայի հյուսիսային հատվածի տայգայով: Ցաատանները քոչվոր կյանք են վարում՝ տեղաշարժվելով յուրաքանչյուր 5 շաբաթը մեկ՝ քարաքոսեր գտնելու նպատակով, որոնցով սնվում են կենդանիները: Այսօր աշխարհում մնացել է այս ցեղի մոտ 500 ներկայացուցիչ: Հիվանդությունները և արյունակցական կապերի հետևանքով վերարտադրողական պոտենցիալի կորստի հետ կապված խնդիրները մեծապես կրճատել են նաև նրանց եղջերուների քանակը: Այդ իսկ պատճառով ցաատաններն այլևս եղջերվի մորթի չեն կրում և նրանով չեն ծածկում իրենց հյուղակները՝ վիգվամները: Իսկ ցեղի երիտասարդությունը աստիճանաբար սովորում է աշխատել համակարգչով և այլ տեխնիկայով, որպեսզի աստիճանաբար նախապատրաստվի ժամանակակից աշխարհում ապրելուն: Երիտասարդները լքում են տայգան և մեկնում քաղաքներ, և տարեց ցաատանները վախենում են, որ կարող են մենակ մնալ: Նրանց 3000-ամյա մշակույթը կարող է ներկայիս սերնդից ավելին չձգել:
Բարդ են ցեղի հարաբերությունները զբոսաշրջիկների հետ: Չփազանց շատ այցելուներ են գալիս առանց թարգմանչի կամ ուղեկցորդի և լուսանկարում ցաատաններին, ասես նրանք կենդանաբանական այգու ներկայացուցիչներ են: Նրանց դա, իհարկե, դուր չի գալիս: Այս մարդկանց համար կարևոր է նաև, որպեսզի զբոսաշրջիկները երթևեկեն ձիերով , որոնք չեն վնասի իրենց եղջերուներին:
Լադակխեցիներ
Պատկերացրեք ամենահովվերգական և խաղաղ մշակույթը: Համբերությունը, հանդուրժողականությունը և անկեղծությունն այս ցեղի համար վեր են բոլոր այլ արժեքներից: Մարդիկ միշտ օգնում են միմյանց, չկա փող, սակայն չկա և աղքատություն: Սուտը, գողությունը, ագրեսիան և չարությունը գրեթե անծանոթ են այս մարդկանց: Ծանր հանցագործություններ ևս գրեթե չկան: Բոլորը պարզապես երջանիկ են: Այս տեսքն ունի հնդկական Լադակխ շրջանի իսկական մշակույթը, որը գոյություն է ունեցել դարեր շարունակ, քանի դեռ ժամանակակից աշխարհը չէր ներխուժել այնտեղ, ինչպես օձը Եդեմական այգի, և չէր ոչնչացրել այն: Իհարկե, կյանքը բոլոր առումներով չէր հիասքանչ: Ամռանը Լադակխը անբերքատու անապատ է, իսկ ձմռանը բարձրադիր Հիմալայներում տեղակայված սառած հողատարածք: Չունենալով ռեսուրսներ և ժամանակակից տեխնիկա՝ լադակխեցիները զբաղվում էին անասնապահությամբ: Նրանք գրեթե լիովին մեկուսացված էին, մինչև որ 1962թ.-ին կառուցեցին ճանապարհ, որն այս շրջանը կապում էր Հնդկաստանի մնացած հատվածների հետ: Սակայն արդիականացումն այս հասարակության վրա գրեթե ազդեցություն չունեցավ մինչև 1975թ.-ն, երբ այստեղ հայտնվեցին զբոսաշրջիկները: Ինչպես Ադամն ու Եվան, Լադակխի բնակիչները ևս տեսան իրենց մերկությունը (տվյալ պարագայում՝ պրիմիտիվ ապրելակերպը), և նրանք ամաչեցին: Նրանք իրենց համեմատում էին զբոսաշրջիկների և գլամուրային մարդկանց հետ, ում տեսել էին կինոյում կամ հեռուստատեսությամբ: Առաջին անգամ նրանք իրենց զգացին աղքատ և վատ վիճակում: Նրանց մշակույթը և ընտանիքների կառուցվածքը սկսեցին քայքայվել, քանի որ երջանկությունն արդեն տեսնում էին նյութական բարիքների մեջ: Նրանք սկսեցին եսասեր դառնալ, մրցել միմյանց հետ, բարկանալ և հայհոյել: Անհանդուրժող դարձան այլ կրոնների հանդեպ, կառավարությունից կախված, վտանգավոր և միայնակ մարդաշատ աշխարհում: Նրանք դարձան են մեզնից մեկը:
Վաորանի
Վաորանիները երկար ժամանակ օգտագործում էին մահաբեր նիզակներ և փողային զենք՝ հարազատ Էկվադորում Ամազոնի ջունգլիների այլ բնակիչների դեմ պայքարելու ժամանակ: Նրանց համար վրեժխնդրությունը կենսաձև է: Եվ այժմ դա նրանց համար արդիական է, ինչպես երբեք, քանի որ էներգետիկ ընկերությունները ցանկանում են սղոցել Ամազոնի արևադարձային անտառները, որպեսզի ազատ կերպով կորզեն նավթի հսկայական պաշարները Յասունի Ազգային պարկի շրջանում: Իսկական մարտ է սկսվել Էկվադորի կառավարության և վաորանիների միջև: Երկու կողմն էլ իրենց նպատակին հասնելու համար օգտագործում են ինչպես խնդրանքը, այնպես էլ պահանջները: 2007թ.-ին Էկվադորի նախագահ Ռաֆայել Կորեան առաջարկեց աշխարհի բոլոր կառավարություններին 3,6 մլրդ դոլար վճարել Էկվադորին երեք հարուստ նավթային հանքերի (Իշպինգո, Տամբոկոչա և Տիպուտինի) հորատումից հրաժարվելու դիմաց: 2013թ.-ին, երբ պարզ դարձավ, որ համշխարհային առաջնորդները չեն պատրաստվում վճարել, Կորեան սկսեց իրականացնել պլան Բ-ն, որի էությունը կայանում էր նավթի կորզումը սկսելու մեջ: Նա նաև հրաժարվեց ամազոնյան ցեղերին հորատողներից պաշտպանելու իր պարտականությունից՝ ընդհանրապես ժխտելով նրանց գոյությունը: Կորեան պնդում է, որ նավթի վաճառքից ստացված եկամուտը կօգնի բնակչության աղքատ խավին: Ինչ վերաբերում է վաորանի ցեղի ներկայացուցիչներին, ապա ոմանք պնդում են, որ նրանք մինչև մահ կպայքարեն փողային զենքով, մաչետեով և նիզակներով, եթե նավթային ընկերությունները գան և սկսեն հորատել հորերը՝ սպառնալով իրենց կյանքին: Սակայն, նրանք չունեն ռազմական այնպիսի հզորություն, ինչպիսին ունի կառավարությունը: Վեյա Կախիյան, ով ներկայացնում է ցեղային կազմակերպությունը, ասում է. «Ամեն անգամ, երբ ի հայտ են գալիս նավթային ընկերություններ, նրանք սկսում են տարանջատել մեզ: Պատերազմներ են սկսվում ընտանիքների միջև, քանի որ որոշ մարդկանց իրեր են տալիս, իսկ մյուսներին՝ ոչ: Կառավարությունը պետք է վճարի մեզ: Մեզ՝ բոլորիս: Նրանք պետք է հարգեն մեզ, և եթե ուզում են մուտք գործել մեր հողեր, ապա պետք է վճարեն, հակառակ դեպքում մենք կսպանենք նրանց»:
