Life.panorama.am-ը գրում է.
Ազգային Ժողովը նախորդ նստաշրջանում ընդունեց «Առևտրի և ծառայությունների մասին» օրենքում (9.2-րդ հոդվածում) լրացում կատարելու մասին օրինագիծը, որով վիտամինները, պատվաստանյութերը և դեղերը մտել են պարտադիր դրոշմավորման ենթակա ապրանքների ցանկ։ Կառավարության այս քայլը, կարծես, միանշանակ չի ընդունվում: Այդ օրենսդրական փոփոխությամբ առաջ եկող և դեղերի պետական գնումների ոլորտում առկա խնդիրները Life.panorama.am-ին պարզաբանեց «Արփիմեդ» սահմանափակ ընկերության գլխավոր տնօրեն Վաչագան Ղազարյանը։
-Պարոն Ղազարյան, ի՞նչ խնդիրներ է առաջացրել դեղերի պարտադիր դրոշմավորմանը վերաբերող օրենսդրական փոփոխությունը։
-Հայրենական դեղ արտադրող և ներմուծող ընկերությունները կողմ են, որ շուկայում արդար մրցակցություն լինի և բոլոր հարկատուները հավասար պայմաններում գործեն, բայց մեզ համար անընդունելի է, երբ դեղագործական ապրանքը դիտարկվում է այնպես, ինչպես, օրինակ, լիմոնադը։ Իհարկե, հարկային ոլորտի մասնագետները կարող են չիմանալ, թե ինչ պահանջներ կան դեղերի գրանցման և պահպանման ոլորտում, սակայն բացատրելուց հետո էլ նրանք դեղ արտադրողներին դիտարկում են որպես դեղ վաճառողներ կամ սովորական առևտրականներ։
Պետք է նշեմ, որ տարիների ընթացքում դեղերի հետ կապված ցանկացած օրենսդրական և ենթաօրենսդրական ակտի փոփոխություն ձեռնարկելուց առաջ պետական կառույցները մասնավոր հատվածը ներկայացնող Դեղ արտադրողների և ներմուծողների միության հետ քննարկում էին դրանց ընդունման հետևանքները մասնավոր հատվածի բիզնեսի վարման վրա։ Այս անգամ, զարմանալիորեն, վերը նշված օրենքի փոփոխության մասին նույնիսկ տեղյակ չենք եղել, և ուղղակի կանգնել ենք դժվարությունների առջև՝ արդեն կատարված դեպքից հետո։
-Ինչ խնդիրների մասին է խոսքը, վիտամինների, պատվաստանյութերի և դեղերի դրոշմավորումն ինչի՞ կարող է հանգեցնել:
-Այս տարվա հոկտեմբերից դեղ արտադրողները և ներմուծողները պետք է դրոշմավորեն դեղերը։ Դա առաջացնելու է մեծ թվով խնդիրներ, նախ, տարածքի հետ կապված։ Անհրաժեշտ է լինելու դրոշմապիտակավորողների մեծ թիմ, որի կազմավորումը խնդիր է լինելու հատկապես ներմուծողների համար: Եթե արտադրողները կարող են արտադրությունը դադարեցնել դրոշմապիտակավորումն իրականացնելու համար, ապա արտերկրի գործընկերները չեն կարող դա անել, քանի որ դրոշմավորումը պետք է Հայաստանում արվի: Դրա համար ներմուծողները պետք է տարածք վարձակալեն և կազմակերպեն դրոշմապիտակավորման աշխատանքները: Եվ սա այն դեպքում, երբ պիտակը պետք է այնպես փակցնել, որ փաթեթավորվածի տեսքը, սպառողների համար անհրաժեշտ տեղեկատվությունը տրամադրելու առումով, համապատասխանի դեղի գրանցման ժամանակ հայտագրվածին։ Պետք է հաշվի առնել, որ դեղերի փաթեթվածքի մակերեսը փոքր է, դրանք տարբեր ձևի ու չափի են, և դրոշմավորման գործընթացի ավտոմատացումը դառնում է անհնար։ Այդպիսով, այդ ամենը հանգեցնելու է դեղերի ինքնարժեքի բարձրացման, և որքանով կանդրադառնա դրանց վերջնական գնի վրա, ցույց կտա ժամանակը։
-Այնուամենայնիվ, պարտադիր դրոշմավորումը կհանգեցնի՞ դեղերի թանկացման։
-Արտադրողներս հակված չենք դեղերի գների բարձրացմանը, քանի որ Հայաստանում սոցիալական վիճակն այնպիսին է, որ դեղերի թանկացումն անթույլատրելի է, բայց կա սահման, որտեղ այդ ծախսերը մեր վրա վերցնելով, հարյուր տոկոսով չենք կարող երաշխավորել, որ չենք թանկացնի դեղերը։
Մյուս կողմից, ծախսերը շատանում են: Իսկ դա նշանակում է, որքան դեղերը թանկանան, ծախսերով պայմանավորված, համեմատական կարգով կփոքրանա պետությանը վճարվելիք շահութահարկի չափը։ Եվ, մեր հաշվարկներով, դեղերի պարտադիր դրոշմավորման այս միջոցառումը շահութահարկի գծով մուտքերը կնվազեցնի ավելի մեծ չափով, քան կլինեն այն մուտքերը, որոնք ակնկալվում են եկամտային հարկի գծով միջոցառման անցկացման արդյունքում: Չի բացառվում, որ նույնիսկ պարտադիր դրոշմավորման պայմաններում անբարեխիղճ տնտեսվարողները գտնեն ստվերում աշխատելու սողանցք, քանի որ պարտադիր դրոշմավորումն իրացման հարյուր տոկոսանոց հաշվառման երաշխիք չի տալիս։ Ավելին՝ դրոշմապիտակները կարող են օգտագործվել արտերկրից, մասնավորապես, Վրաստանից մաքսանենգ ճանապարհով դեղերի ներմուծմանն օրինական «տեսք» տալու համար։ Ասենք, մաքսանենգ ճանապարհով բերված թանկ դեղերի վրա դրվի էժան դեղերի համար նախատեսված դրոշմապիտակ:
-Անցնենք այլ հարցերի, օրերս նշվեց, որ դեղագործական ընկերությունները խնդիրներ ունեն պետական գնումների գործընթացում: «Արփիմեդ»-ը մասնակցո՞ւմ է դեղերի պետական գնումների մրցույթներին։ Ի՞նչ խնդիրներ կան այդ ոլորտում։
-Այդտեղ առկա խնդիրների պատճառով մեր ընկերությունը դեռ չի կարողացել այս տարվա անցած ժամանակահատվածում հասնել 2013-ի նույն ժամանակահատվածի արտադրության ծավալներին, որոնք 10 տոկոս աճի փոխարեն նույնքան նվազել են։ Խնդիրն է այն է, որ դեղերի պետական գնումների ընթացակարգի անկատարության պատճառով նախորդ տարի «Արփիմեդ»-ը շուրջ 200 մլն դրամի կորուստ ունեցավ։
Տեսեք՝ մի կողմից պետությունը դեղ արտադրողներին պարտադրում է ներդնել Եվրոպական Միության ՊԱԳ (Պատշաճ արտադրական գործունեություն) չափորոշիչները, և մենք մեծածավալ ներդրումներ ենք կատարում այդ ուղղությամբ՝ նաև պետության համար երաշխավորելով մեր արտադրանքի բարձր որակը: Մյուս կողմից էլ՝ պետությունը չի աջակցում, որ դեղ արտադրողները կարողանան մասնակցել և հաղթել դեղերի պետական գնումների մրցույթներում։ Ընդ որում, մրցույթին հայտ ներկայացրած հայրենական արտադրողի դեղերի, ներմուծվող հումքի որակը և արտադրության ամբողջ գործընթացը և՛ դեղի գրանցման, և՛ հայտի ներկայացումից հետո ՀՀ ԱՆ Դեղերի և բժշկական տեխնոլոգիաների փորձագիտական կենտրոնի կողմից ստուգվում է փաստացի, իսկ արտերկրի ընկերությունների պարագայում կենտրոնի աշխատակիցները չեն այցելում նրանց գործարաններ, այսինքն՝ գրանցումը կատարվում է ըստ փաստաթղթերի։ Փաստացի և ըստ փաստաթղթերի գրանցման միջև շատ մեծ տարբերություն կա, քանի որ չի բացառվում, որ արտերկրի ընկերությունը դեղը կարող է արտադրել ցանկացած հումքից, իսկ նրա արտադրական տարածքները և պայմանները չհամապատասխանեն միջազգային ստանդարտներին։
-Այդ դեպքում ի՞նչ եք առաջարկում:
-Այդ պատճառով անհրաժեշտ է, որ պետությունը ՊԱԳ ստանդարտներով աշխատող հայրենական դեղ արտադրող ընկերությունների գնումների հայտերի պարագայում գնային տարբերություն սահմանի՝ արտերկրի այն ընկերությունների հայտերի նկատմամբ, որոնք, վստահաբար, իրենց արտադրությունը չեն համապատասխանեցրել ՊԱԳ ստանդարտներին։
Ամբողջական հոդվածը կարող եք կարդալ այստեղ
