«Պետք է փորձել դուրս գալ հայկական կինոշփման գետտոյից»

Kinoashkhar.am-ը գրում է.

Կինոգետ, մշակութաբան Կիրիլ Ռազլոգովը բազմաթիվ գրքերի ու հոդվածների հեղինակ է, ղեկավարում է Ռուսաստանի մշակութաբանության ինստիտուտը, համակարգում է Մոսկվայի կինոփառատոնի ծրագրերը, դասավանդում է ու երկար տարիներ «Կուլտուրա» ալիքով «Կինոյի կուլտը» ծրագիրն է պատրաստում: Նա վստահ է, որ պետք է օգտագործել լավ կինոն զանգվածային դարձնելու բոլոր միջոցները` սկսած անձնական զրույցից և վերջացրած հեռուստաէկրանով և համացանցում գովազդելով:

«Հեղինակային» կինո ասվածը նա առաջարկում է փոխարինել «խոստովանական»  բառով և որքան կարելի է շատ հարթակներում ցուցադրել:

Կիրիլ Ռազլոգովը լավ գիտի հայկական ժամանակակից կինոյի խնդիրներն ու միշտ պատրաստ է օգտակար լինել իր խորհուրդներով: Նա հուշում է, որ պատմական անցյալը լավագույնս կարելի է ներկայացնել ռետրո ժանրում, սակայն մի վերապահումով. հերոսը պիտի լայն մտահորիզոն ունեցող, սովետական գաղափարախոսությունից ազատ ու նոր տեխնոլոգիաներին տիրապետող երիտասարդ լինի, որը ցանկանում է և կարող է անսպասելի հայացք նետել անցյալին: Եղեռնի թեմային անդրադառնալու դեպքում էլ ընդգծում է անկախության սերնդի տեսանկյան անհրաժեշտությունը:

- Մի քանի հայկական ֆիլմեր մասնակցել են Մոսկվայի կինոփառատոնի տարբեր մրցույթների: Ինչո՞ւ դրանք առանձնապես մեծ հաջողություն չեն ունեցել:

- Երևի այն պատճառով, որ հաջողության չեն հասել նաև այլ փառատոներում: Մենք էլ ենք հաճախ դժգոհում, որ ոչ մի ռուսական կինոնկար չկա, ասենք` Կաննի փառատոնում, բայց մոռանում ենք, որ Կաննում չկան նաև 150 այլ երկրների կինոնկարներ, որոնք գլխավոր մրցույթի ընտրության փուլը չեն անցել: Եվ ուրեմն կարելի է ցուցադրվել զուգահեռ, ավելի փոքր մասշտաբների ծրագրերում, ավելի փոքր փառատոներում: Ամեն ինչ կախված է ընտրությունից ու ներկա իրավիճակից: Մենք, օրինակ, Հարություն Խաչատրյանին առաջարկեցինք իր նոր ֆիլմը ցուցադրել, բայց նա ավելի խոշոր փառատոն նախընտրեց: Եվ դա բնական է:

Իսկ հայկական կինոյի մասին խոսելիս, խնդրում եմ, մի մոռացեք, որ խորհրդային տարիներին էլ հայկական կինոն առաջատար դիրքերում չի եղել:

- Ձեր կարծիքով` ո՞րն է մեր կինոարտադրության հիմնական խնդիրը:

- Հայկական կինոյի խնդիրը կինոպրոցեսի բացակայությունն է: Առանձին ֆիլմեր կան, բայց ընթացք չկա: Կարծում եմ` հայ ռեժիսորներն ու պրոդյուսերները գերադասում են միայն հայկական ծագում ունեցող կինոարտադրողների հետ գործ ունենալ, ինչն էլ սահմանափակում է հնարավորությունները: Ամեն դեպքում ցանկալի է, որ ռեժիսորներն ու սցենարիստները որքան կարելի է շատ մասնակցեն միջազգային փիչինգներին, համատեղ արտադրության ու գաղափարների փոխանակման ֆորումներին: Ես խորհուրդ կտայի ակտիվորեն ներգրավվել այդ պրոցեսների մեջ:

Գիտեմ, որ երիտասարդները բազմաթիվ բարդությունների են հանդիպում: Եվ նրանց անհրաժեշտ է փող հայթայթողների եվրոպական համագործակցության մասը դառնալ: Վերջերս զրուցում էի Մարգարեթ ֆոն Տրոտտայի հետ: Նա պատմեց, թե ինչքան դժվար է եղել իր ֆիլմի բավականին համեստ բյուջեն համալրել. մոտ 50 համաֆինանսավորող է պահանջվել, որոնք փոքր գումարներ են հատկացրել: Ռուսական մի ասացվածք կա` թել առ թել հավաքելով է շապիկ կարվում: Հայ կինոարտադրողներն էլ պետք է այդպես վարվեն, քանի որ այլ ելք չկա:

- Իսկ հայկական ֆիլմերը հատկապես ո՞ր թեմաներով ու սյուժեներով կարող են հետաքրքիր լինել` միաժամանակ ֆինանսավորում գտնելով:

- Ազգային խնդիրներին ու պատմությանն անդրադարձող սյուժեները լուրջ վերլուծության կարիք ունեն, բայց դրանք ճիշտ մշակելու դեպքում կարելի է բազմաշերտ ռետրո կինոպատմություն ստեղծել: Հատկապես հետաքրքիր են Սովետական Հայաստանի ստեղծման առաջին տարիներն ու սփյուռքահայերի ճակատագիրը (շատ պատմություններ իմ պապից` դիվանագետ ու Սովետական Հայաստանի արտաքին գործերի նարկոմ Ալեքսանդր Բեկզադյանից եմ լսել):

Հայ ազգն անընդհատ մանևրելու, Հայաստանից դուրս ապրելու, բայց միաժամանակ իր ինքնությունը պահպանելու շատ հետաքրքիր փորձ ունի: Եվ ուշագրավն այն է, որ հենց նման բեկվող, բարդ ժամանակներում էլ հայկական միտքն ու արվեստը բարձրակետի են հասել: Այդպիսի պատմությունը հետաքրքիր կլինի աշխարհին մի պայմանով, եթե հերոսը երիտասարդ լինի ու ինքն էլ գտնվի տարբեր երկրների, ավանդույթների ու լեզուների խաչմերուկում: Հայաստանից դուրս ապրող հայն ուսումնասիրում է իր պատմությունը… Այս դարում դա շատ արդիական կինոդրամատուրգիական նյութի հիմք կարող է դառնալ: Կարծում եմ` այդ մոտեցմամբ էլ պետք է անդրադառնալ Եղեռնի թեմային:

- Մենք բավականին շատ սակավաբյուջե կատակերգություններ ենք նկարահանում, որոնք անհամ են, նաև գռեհիկ:

- Հայկական մշակույթի ու կատակերգության ժանրի փոխկապվածությանը ես երկակի եմ վերաբերվում: Իհարկե, թատրոնում ու կինոյում կատակերգությունների տպավորիչ նմուշներ ստեղծվել են, բայց իմ տեսած վերջին աշխատանքներում կատակերգական հոտառություն առանձնապես չեմ նկատել: Կատակերգությունն ընդհանրապես բարդ ժանր է: Այն դժվարությամբ է ճամփորդում աշխարհում: Եվ իհարկե, եթե լավ կատակերգակ է հայտնվում, նրան ամեն կերպ պետք է փայփայել: Հայաստանում կատակերգության համը զգացող ռեժիսոր չեմ տեսնում:

Ընդհանրապես համաշխարհային կինոտարածքում հայտնի է միայն Հարություն Խաչատրյանը, իսկ նոր անուններ գրեթե չկան: Պատահական չէ, որ վերջին տարիների ամենահայտնի հայկական ֆիլմը նկարահանել է Մերձբալթիկայից մի աղջիկ: Անձամբ ես «Եթե բոլորը» ֆիլմը տեսել եմ 5-6 միջազգային կինոփառատոների ծրագրերում, այն նաև մրցանակների է արժանացել:

Ամբողջական հոդվածը կարող եք կարդալ այստեղ